Procedura orzeczenia rozwodu i separacji

Rozwód udzielany jest po przeprowadzeniu postępowania sądowego. Sądem właściwym do rozpoznania takiej sprawy jest sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie ostatnio wspólnie mieszkali, o ile choć jeden z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku tej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda. Należy wnieść do ww. sądu pozew o rozwód, do którego należy dołączyć m.in. odpis aktu małżeństwa; jeśli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, dołączyć należy również odpisy aktów ich urodzenia, inne dowody potwierdzające trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, dowód uiszczenia opłaty sądowej.

Powodem w sprawie o rozwód jest małżonek, który żąda rozwodu, pozwanym drugi małżonek.

W sprawie o rozwód przeprowadzenie rozprawy, jak i przesłuchanie stron jest obligatoryjne. Odbywa się ona przy drzwiach zamkniętych chyba że obie strony żądają publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, że jawność nie zagraża moralności. Jeżeli sąd stwierdzi możliwość utrzymania małżeństwa, może on skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania. W sytuacji, gdy pozwany małżonek uznaje żądanie pozwu, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe jedynie do przesłuchania stron.


Sprawy o rozwód różnią się od innych spraw cywilnych m.in. tym, że w takich sprawach niedopuszczalne jest przesłuchanie w charakterze świadka dzieci stron, jeżeli nie ukończyły lat 17. Jeżeli małżonkowie posiadają niepełnoletnie dzieci, sąd może zarządzić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w których żyją i wychowują się dzieci. Prowadzenie postępowania dowodowego w postępowaniu o rozwód jest zawężone do okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji.

W trakcie trwania sprawy o rozwód nie może być wszczęta odrębna sprawa o zaspokajanie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa.

Orzekając rozwód sąd musi w wyroku wskazać czy, a jeżeli tak, to który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Można od tego odstąpić, jeżeli małżonkowie zgodnie wnoszą o nieorzekanie o winie. W wyroku orzekającym rozwód sąd ponadto rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może również orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej lub też ja zawiesić. Można również orzec powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka (np. wybór szkoły). Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie.

W wyroku rozwodowym sąd może również rozstrzygnąć o sposobie korzystania z mieszkania, jeżeli małżonkowie nadal mieszkają wspólnie. Wyjątkowo zaś, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję, ale jedynie na żądanie drugiego małżonka. Jeżeli małżonkowie zgodnie wnoszą, sąd może dokonać podziału wspólnego mieszkania albo przyznać mieszkanie tylko jednemu, jeżeli współmałżonek wyraża zgodę na opuszczenie tego mieszkania bez dostarczenia lokalu zamiennego.

Sąd może również w wyroku rozwodowym dokonać podziału majątku wspólnego, ale jest to możliwe tylko wtedy, gdy nie spowoduje to przedłużenia się postępowania. Decydując w kwestii dotychczasowego mieszkania małżonków, sąd ma przede wszystkim na względzie potrzeby dzieci i tego z małżonków, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.
W toku procesu można również domagać się zasądzenia alimentów na wypadek orzeczenia rozwodu.

Procedura w sprawach o orzeczenie separacji jest identyczna, jak w sprawach o rozwód (z wyjątkiem separacji orzekanej na zgodny wniosek małżonków).

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. W takiej sytuacji sąd wyda postanowienie a nie wyrok. Jeśli natomiast jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji a drugi rozwodu, to sąd może orzec rozwód.

Ponieważ do separacji, stosuje się przepisy o rozwodzie, w wyroku/postanowieniu orzekającym separację sąd również określa, który z małżonków ponosi winę w rozkładzie pożycia. Jeżeli jednak o orzeczenie separacji wystąpili zgodnie małżonkowie, sąd nie orzeka o winie. Również w orzeczeniu o separacji, podobnie jak w wyroku rozwodowym, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga małżonków, o kontaktach etc.

Postępowanie o separację wytoczone na zgodny wniosek stron jest rozpoznawane w trybie nieprocesowym. W przypadku separacji orzekanej na zgodny wniosek małżonków, właściwym do jej orzeczenia jest sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne zamieszkanie a jeżeli takowego nie mają, to sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego miejsca zamieszkania ani pobytu, wniosek o orzeczenie separacji na zgodny wniosek małżonków należy złożyć w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania jednego z małżonków. Zniesienie separacji również odbywa się w trybie nieprocesowym.

Orzeczenia separacji ma generalnie skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. Małżonek pozostający w separacji nie może jednak zawrzeć małżeństwa, jak również nie może powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa. Warto dodać, że orzeczenie separacji wyłącza możliwość dziedziczenia ustawowego po sobie małżonków.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *